Trong đời sống tâm linh của người Việt, tháng 7 Âm lịch là một tháng đặc biệt. Từ già đến trẻ, ai cũng biết đến tháng cô hồn và những nghi lễ, phong tục gắn liền với nó. Vậy tháng cô hồn là gì? Tại sao tháng 7 Âm lịch được gọi là tháng cô hồn? Các bạn hãy cùng mình tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
Tại sao tháng 7 Âm lịch được gọi là tháng cô hồn?
Văn hóa Trung Quốc có quan niệm cho rằng mỗi người đều có phần thể xác và phần hồn. Khi qua đời, những linh hồn không thể đầu thai sẽ phải chịu tội dưới âm ty địa ngục.
Tên gọi “tháng cô hồn” bắt nguồn từ một tín ngưỡng Đạo giáo của người Trung Quốc, với niềm tin rằng vào ngày đầu tháng 7 Âm lịch, Diêm Vương sẽ cho mở cửa quỷ môn quan để các vong linh và quỷ đói khát tự do quay về dương gian. Cánh cửa này sẽ bắt đầu khép lại vào giữa đêm ngày 14 tháng Bảy và hoàn toàn đóng vào ngày Rằm (ngày 15).
Do đó, người dân thường cúng cháo loãng, gạo, bỏng, muối… để bố thí cho các cô hồn không nơi nương tựa, mong họ bớt khổ, sớm được siêu sinh và không quấy phá dương gian. Ngoài ra, vào ngày Rằm, dân gian thường bày hương án cúng tế ma quỷ, thả đèn trôi sông để chỉ lối dẫn đường cho các linh hồn, ma quỷ bị chết oan từ nhiều kiếp trước bước qua cầu Nại Hà để đầu thai. Đồng thời, người dân thường kiêng mua sắm đồ đạc như áo quần, xe cộ để tránh bị ma quỷ quấy phá, hoặc nếu có mua thì chỉ mua cho người âm.
Tuy nhiên, một số linh hồn chưa kịp nhận lễ vật hoặc còn lưu lại trên dương gian sẽ vẫn tiếp tục vất vưởng thêm một ngày nữa. Đó là lý do lễ cúng cô hồn thường diễn ra vào ngày 16 tháng 7 Âm lịch. Do chịu ảnh hưởng bởi sự đô hộ của Trung Quốc trong hơn 1000 năm, Việt Nam cũng áp dụng tục lệ cúng cô hồn hàng năm.
Đồng quan điểm trên, Tiến sĩ Dương Hoàng Lộc, Trưởng bộ môn Nhân học – Tôn giáo, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo, Trường ĐH Khoa học xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, trả lời Vietnamnet “Vi Lê Minh – nhà nghiên cứu văn hóa Trung Quốc, ghi nhận nhiều địa phương ở Trung Quốc gọi tháng 7 Âm lịch là Quỷ tiết và Thi cô. Cách gọi đó thể hiện thời điểm để mọi người cầu nguyện cúng vái. Niềm tin trên bắt nguồn từ Đạo giáo, sau đó ảnh hưởng mạnh mẽ trong dân gian Trung Quốc. Lâu dần, dân gian Trung Quốc lưu truyền quan niệm cõi âm do Địa quan Đại đế quản lý”.
Theo một truyền thuyết khác, tôn giả A Nan Đà (đệ tử của Phật Thích Ca Mâu Ni) khi đang ngồi trong tịnh thất thì gặp một con quỷ miệng lửa hiện lên báo rằng ông sẽ chết trong 3 ngày tới và hóa thành quỷ đói. Cách duy nhất để ông vượt qua kiếp nạn này là cúng thức ăn cho quỷ đói để đổi lấy tuổi thọ. A Nan Đà dựa vào bài chú do Phật Thích Ca Mâu Ni truyền dạy để tụng trong lễ cúng cô hồn ngạ quỷ và được thêm phước.
Không chỉ trong tín ngưỡng của phương Đông, các quốc gia phương Tây cũng có ngày Xá tội vong nhân tương tự, đó chính là lễ Halloween, hay còn được biết đến là ngày hội hóa trang ma quỷ. Việc hóa trang thành ma quỷ thực chất được người đời sau thêm vào. Bản chất nguyên thủy của lễ Halloween có nhiều nét tương đồng với ngày cúng cô hồn.
Tháng 7 Âm lịch còn được gọi là tháng Vu Lan. Từ câu chuyện cảm động của Đại Đức Mục Kiền Liên trong văn hóa Phật giáo, lễ Vu Lan hàng năm được tổ chức trang trọng để nhắc nhở con cháu luôn khắc ghi ơn sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ và tổ tiên. Báo hiếu không chỉ dành cho cha mẹ ở kiếp này mà còn cho nhiều kiếp khác.
Có thờ có thiêng, có kiêng có lành – Những điều nên kiêng làm vào tháng cô hồn
Lưu ý: Dưới đây chỉ là những quan niệm nhân gian được truyền qua nhiều thế hệ. Bài viết không cổ súy cho những tư tưởng mê tính dị đoan.
- Không đi chơi đêm: Vào tháng cô hồn, dân gian quan niệm rằng ma quỷ đi lang thang rất nhiều vào ban đêm nên bạn hạn chế đi chơi vào thời điểm này để tránh những điều không hay xảy ra nha.
- Không đốt tiền vàng, vàng mã: Không nên tùy tiện đốt vàng mã vì điều này được cho là dễ thu hút ma quỷ lang thang mọi nơi kéo đến.
- Không nhổ lông chân: Theo quan niệm dân gian, “một sợi lông chân nhốt 3 con quỷ”. Do đó, nhổ lông chân trong tháng cô hồn rất dễ gặp phải chuyện xui xẻo trong cuộc sống.
- Không phơi quần áo ban đêm: Không nên phơi quần áo vào ban đêm vì có thể ma quỷ sẽ “mượn tạm” để mặc và khiến cho bạn gặp xui xẻo.
- Không ăn vụng đồ cúng: Vào ngày 16 tháng 7, nhiều gia đình sẽ có mâm cúng tháng cô hồn để ban phát đồ ăn cho các quỷ đói lang thang. Việc ăn vụng đồ cúng có thể bị xem là thiếu tôn trọng và dẫn đến những điều không may.
- Không nhặt tiền lẻ rơi: Không nhặt tiền bạc rơi vãi trên đường vì có thể đó là tiền ai đó cúng bái. Nếu nhặt, bạn sẽ phải hứng chịu những tai họa thay cho người rải tiền.
- Không treo chuông gió ở đầu giường: Dân gian cho rằng tiếng chuông gió dễ thu hút ma quỷ. Việc treo chuông gió đầu giường có thể dễ bị ma quỷ quấy phá.
- Không gọi tên nhau vào ban đêm: Không gọi, gào thét lớn tên nhau giữa đêm khuya vì điều này sẽ khiến ma quỷ ghi nhớ người được gọi và mang lại điềm xấu, nhiều xui xẻo cho người đó.
- Không hù dọa người khác: Việc hù dọa có khiến người khác bị “hồn bay phách lạc”, dễ bị ma quỷ xâm nhập.
- Không cắm đũa giữa bát cơm: Cắm đũa đứng giữa bát cơm được cho là hình thức cúng tế cũng giống như cách thắp hương. Điều này dễ dẫn dụ ma quỷ vào nhà ăn chung với bạn.
- Không mua sắm, làm việc lớn: Tháng cô hồn thường được xem là tháng xui xẻo, nên việc mua sắm đồ lớn, xây nhà, kết hôn hay khởi đầu công việc mới thường được kiêng kỵ để tránh những rủi ro.
- Không đến gần góc tường: Theo quan niệm dân gian, góc xó tường thường là nơi trú ẩn của ma quỷ. Nên bạn tuyệt đối không nên đến gần những chỗ đó, nhât là vào ban đêm.
- Không chụp ảnh qua gương: Theo quan niệm dân gian, tấm gương thuộc về âm tính, dễ dàng dẫn dụ âm khí từ các linh hồn ma quỷ.
- Không để mũi dép hướng về giường khi ngủ: Điều này khiến ma quỷ đoán rằng có người sống đang nằm trên giường, chúng có thể sẽ lên giường và ngủ chung với bạn.
- Không cắt tóc: Cắt tóc vào tháng cô hồn dễ khiến cho âm khí xâm nhập để rồi hay gặp tai họa, đau ốm bệnh tật. Vì vậy, bạn nên kiêng cắt tóc trong tháng này.
- Không nên bơi lội: Nên tránh bơi lội trong tháng này vì ma quỷ lang thang khắp nơi, nhất là những nơi có nước, bạn sẽ dễ gặp chuyện không hay.
- Không nói bậy, chửi tục: Những lời nói không hay trong tháng này dễ thu hút các năng lượng tiêu cực và gây ra những điều không tốt.
Tháng 7 Âm lịch có thực sự là tháng xấu, xui xẻo không?
Tháng 7 Âm lịch, từ lâu đã được xem là tháng không may mắn trong quan niệm dân gian của nhiều người Việt Nam. Nhiều người tin rằng, đây là thời điểm mà các linh hồn không nơi nương tựa, hay gọi là “cô hồn,” được tự do trở về dương gian, và có thể mang theo những điều xui xẻo, bất lợi cho con người. Vì vậy, trong tháng này, người ta thường kiêng kỵ làm những việc quan trọng như cưới hỏi, mua nhà, xây nhà, hoặc khởi đầu công việc mới để tránh rước họa vào thân.
Tuy nhiên, nếu nhìn nhận theo một góc độ khác, tháng cô hồn không nhất thiết phải là tháng xấu hay xui xẻo. Thực chất, quan niệm này bắt nguồn từ niềm tin tâm linh và những truyền thống văn hóa, chứ không có cơ sở khoa học cụ thể nào chứng minh rằng tháng này thực sự mang lại vận rủi. Việc kiêng cữ có thể giúp con người cảm thấy yên tâm hơn trong cuộc sống, nhưng không nên để nỗi lo sợ thái quá ảnh hưởng đến tâm lý và quyết định của mình.
Hơn nữa, tháng cô hồn còn là dịp để con người thể hiện lòng từ bi, sự quan tâm đến những linh hồn đã khuất, đồng thời cũng là lúc gia đình quây quần bên nhau, nhớ về tổ tiên, cội nguồn. Lễ Vu Lan còn là thời điểm để ta thực hiện những nghi lễ cúng bái, thể hiện sự kính trọng và lòng biết ơn đối với bậc sinh thành. Nếu xem tháng cô hồn là cơ hội để tăng cường lòng nhân ái, sống chậm lại và suy ngẫm về những giá trị tâm linh, thì nó không hề mang ý nghĩa xui xẻo mà ngược lại còn là một tháng có ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần của con người.
Theo Thiền sư Thích Nhất Hạnh, với nhà Phật, con số nào cũng linh thiêng: “Số 1 là nhất như, số 2 là âm dương, số 3 là tam bảo, số 4 là tứ đế, số 5 là ngũ căn ngũ lục, số 6 là lục độ, số 7 là thất Bồ đề Phật, số 8 là Bát chánh đạo… Tôi nghĩ rằng con số nào cũng linh thiêng hết và ngày nào cũng là ngày tốt hết. Một ngày được cho là xấu là khi trái tim của mình không được trong sáng mà thôi”.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn nhận tháng cô hồn như một tháng xấu, ta có thể học cách đón nhận và sống hài hòa với những giá trị văn hóa, tín ngưỡng mà tháng này mang lại. Khi bản thân luôn vui vẻ, hòa ái với mọi người, luôn có nghĩ tích cực và làm nhiều việc tốt, tránh xa những điều xấu, bạn sẽ luôn thấy cuộc sống may mắn, thuận lợi. Tóm lại, sự xui xẻo hay may mắn không phụ thuộc vào thời gian mà phụ thuộc vào cách chúng ta sống và đối diện với cuộc sống.
